ลิงกัวฟังกา

ลิงกัวฟังกา (Lingua franca) หมายถึงภาษาที่กลุ่มชนสองกลุ่มใช้ในการติดต่อสื่อสารกันเช่น ทำธุรกรรมการเงิน ธุรกิจ การเซ็นสัญญา เป็นต้น ทั้งๆ ที่กลุ่มชนทั้งสองกลุ่มมิได้ใช้ภาษานั้นเป็นภาษาแม่ ตัวอย่างลิงกัวฟังกาที่ง่ายที่สุดคือภาษาอังกฤษ

นอกจากลิงจะกลัวกะปิแล้ว ยังมีลิงกัวฟังกาภาษาอื่นๆ ที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษอีกด้วย  ส่วนมากแล้วจะเป็นภาษาของประเทศที่เคยมาล่าอาณานิคม อาทิเช่น ภาษาฝรั่งเศสเป็นลิงกัวฟังกาในแถบแอฟริกากลาง ถึงแม้ว่าชนเผ่าในแอฟริกาจะรักษาภาษาท้องถิ่นของชนเผ่าเอาไว้ แต่เวลาที่ติดต่อสื่อสารกันระหว่างชนเผ่า มักใช้ภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษากลาง เนื่องจากประเทศแถบแอฟริกากลางเคยตกเป็นอาณานิคมของฝรั่งเศส ประเทศฝรั่งเศสจึงบังคับให้คนในแถบแอฟริกากลางใช้ภาษาฝรั่งเศสเป็น อีกทั้งการใช้ภาษากลางที่ไม่ใช่ภาษาของชนเผ่าใดชนเผ่าหนึ่ง ยังเป็นการรักษาศักดิ์ศรีของภาษาทั้งสองชนเผ่าว่าไม่มีภาษาใดดีกว่าภาษาใด และในกรณีนั้นชนเผ่าทั้งสองก็ไม่ได้ถือว่าภาษาฝรั่งเศสนั้นดีกว่าภาษาตน เพียงแต่ยืมมาใช้เป็นภาษากลางเฉยๆ

พอพูดถึงภาษากับการล่าอาณานิคมแล้ว มีเกร็ดทางประวัติศาสตร์อย่างหนึ่งที่น่าสนใจคือ ก่อนที่อินเดียจะตกเป็นอาณานิคมของอังกฤษนั้น อินเดียก็เป็นชาติหนึ่งที่มีภาษาจำนวนมาก กลุ่มชนต่างภาษากันก็มักจะคุยกันไม่ค่อยรู้เรื่อง เพราะไม่มีภาษาใดภาษาหนึ่งเป็นภาษากลาง แต่เมื่ออินเดียตกเป็นอาณานิคมของอังกฤษ อังกฤษก็บังคับให้คนอินเดียเรียนภาษาอังกฤษเป็นภาษาแม่ แต่นั้นกลับเป็นปัจจัยลบต่ออังกฤษโดยที่อังกฤษเองก็คาดไม่ถึง เพราะคนอินเดียเริ่มใช้ภาษาอังกฤษเป็นสื่อกลางสามารถสร้างความพยายามรวมชาติและเรียกร้องเอกราชจากอังกฤษจนสำเร็จ

พอพูดถึงเรื่องนี้ทำให้อดนึกถึงเรื่องหนึ่งในพันธสัญญาเก่า[1] ไม่ได้ ซึ่งกล่าวว่า ในยุคมนุษย์แรกเริ่ม มนุึษย์ทั่วโลกยังคงใช้ภาษาเดียวกัน กลุ่มมนุษย์ได้ร่วมมือกันสร้างหอคอยแห่งบาเบล ให้เป็นหอคอยสูงถึงสวรรค์ เป็นการคงชื่อเสียงอันยิ่งใหญ่ของมนุษย์ และรวบรวมอารยธรรมมนุษย์ไว้ด้วยกัน พระเจ้าจึงตรัสว่า

ปฐมกาล 11:6 ดูเถิด คนเหล่านี้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน และพวกเขาทั้งปวงมีภาษาเดียว พวกเขาเริ่มทำเช่นนี้แล้ว ประเดี๋ยวจะไม่มีอะไรหยุดยั้งพวกเขาได้ในสิ่งที่พวกเขาคิดจะทำ

และดำริต่อไปว่า

ปฐมกาล 11:7 มาเถิด ให้พวกเราลงไปและทำให้ภาษาของเขาวุ่นวายที่นั่น เพื่อไม่ให้พวกเขาพูดเข้าใจกันได้

หลังจากนั้นพระองค์ก็ดลบันดาลให้ภาษาของมนุษย์วุ่นวาย และผู้คนกระจัดกระจายไปตามผืนโลก การสร้างหอคอยแห่งบาเบลก็หยุดชะงักไปเพียงเท่านั้น

tower-of-babel

หอคอยแห่งบาเบล

คิดไปคิดมาก็เหมือนประเทศสองประเทศแถวๆ นี้ แต่ก่อนเคยเป็นมหาอำนาจในแถบภูมิภาค ร่วมมือกันสร้างอารยธรรมอันยิ่งใหญ่ แต่เมื่อประเทศอื่นเข้ามาล่าอาณานิคม ก็เลยคิดในใจว่า “อ่า ถ้าขืนปล่อยไว้อย่างนี้ บ้านเมืองเขาอาจจะเจริญแซงหน้าเราได้

อย่ากระนั้นเลย เราขีดแผนที่ตะเข็บชายแดนให้เขางงเล่นดีกว่า” 🙂

เชิงอรรถ

[1] พันธสัญญาเก่า เป็นวรรณกรรมโบราณ ปรากฏในคัมภีร์ศาสนาหลายศาสนาเช่น ศาสนาคริสต์ ศาสนาอิสลาม ศาสนายูดาย ในที่นี้ใช้คำว่าพันธสัญญาเก่า เพื่อให้หมายถึงตัววรรณกรรมที่ไม่ขึ้นกับศาสนาใดๆ

This entry was posted in ภาษาและวัฒนธรรม and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

1 Response to ลิงกัวฟังกา

  1. Pingback: funny images

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s