Tag Archives: กำกวม

เหตุผลวิบัติกับข้อจำกัดทางภาษา

แม้ว่ามนุษย์จะใช้เหตุผลในการคิด แต่มนุษย์ต้องใช้ภาษาในการถ่ายทอด ภาษา มนุษย์นั้นเป็นสิ่งอัศจรรย์ เพราะสามารถถ่ายทอดความคิดได้ทุกสถานการณ์โดยใช้คำเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้น เมื่อใช้คำจำนวนจำกัดเพื่ออธิบายสถานการณ์ไม่จำกัด สิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้เลยคือมีบางคำหรือบางประโยคจะต้องมีมากกว่าหนึ่ง ความหมาย การเข้าใจความหมายของคำหรือประโยคนั้นจะต้องใช้สภาพแวดล้อมหรือเนื้อหาเข้าช่วย ภาวะที่คำหรือบางประโยคจะต้องมีมากกว่าหนึ่งความหมายว่า ความ กำกวม (Ambiguous) เมื่อนำประโยคมาใช้ลอยๆ และนำความหมายในรูปแบบที่ผิดมาใช้ในการอ้างเหตุผล การอ้างเหตุผลนั้นจึงผิดไปด้วย ภาวะการอ้างเหตุผลผิดนี้เองที่เราเรียกว่าเหตุผลวิบัติ (Fallacy) การศึกษาปัจจัยที่ทำให้เกิดเหตุผลวิบัตินั้นเป็นสิ่งที่มีประโยชน์ เพราะอย่างน้อยก็ทำให้เรารู้เท่าทันการให้เหตุผลที่ไม่ถูกต้อง นอกจากนี้แล้วเหตุผลวิบัติหลายๆ รูปแบบยังทำให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ เพราะการใช้เหตุผลที่ไม่ถูกต้องเป็นการก้าวทะลุผ่าน (breakthrough) กรอบแห่งเหตุผลเดิมๆ แนวคิดการเขียนแก็กตลกหลายแนวก็เกิดมาจากการใช้เหตุผลวิบัตินี้เอง เหตุผลวิบัติอันเนื่องจากมาจากข้อจำกัดทางภาษานั้นแบ่งได้เป็นสองกรณีใหญ่ๆ ได้แก่ 1. การลืมข้อยกเว้น (Fallacy of Accident) เกิดจากการละคำในประโยค ส่วนมากมักจะเป็นคำบ่งชี้ปริมาณ (ทุกๆ หรือ บาง) ทำให้นึกไปว่าจริงทุกกรณี ทั้งมีบางกรณีที่ไม่จริงเสมอไป … Continue reading

Posted in ภาษาและวัฒนธรรม, เหตุผล | Tagged , , , | 1 Comment