Tag Archives: อุปนัย

ชอบธรรมหรือชอบทำ

สำหรับผู้ที่รู้จักการให้เหตุผลดีแล้ว จะรู้ดีว่าเหตุผลนั้นเป็นสิ่งที่ “ไม่มีเหตุผล” ผมขออธิบายด้วยตัวอย่างที่มีชื่อเสียงตัวอย่างหนึ่ง “ทำไมนักวิทยาศาสตร์ต้องตายด้วย?” “เพราะนักวิทยาศาสตร์เป็นคน และคนทุกคนต้องตาย” ปัญหาคือคุณรู้ได้อย่างไรว่า “นักวิทยาศาสตร์เป็นคน” และ “คนทุกคนต้องตาย”? วิธีการหนึ่งก็คือการให้เหตุผลกับมันอีกรอบนั่นเอง “ทุกสิ่งมีชีวิตต้องตาย คนเป็นสิ่งมีชีวิต ดังนั้นคนทุกคนต้องตาย” ปัญหาคือว่าแล้วถ้าอ้างอย่างนี้ไปเรื่อยๆ จะมีที่สิ้นสุดในการอ้างหรือไม่? เรื่องนี้ทำให้นึกถึงการเปิดพจนานุกรม ถ้าเราเปิด “บิดา” แปลว่า “พ่อ” “พ่อ” แปลว่า “ผู้ชายที่ให้กำเนิดบุตร” “ผู้ชาย” แปลว่า บราๆๆๆ ถ้าคำแปลทุกคำเป็นคำที่อยู่ในพจนานุกรม แต่พจานุกรมมีคำอยู่จำนวนจำกัด มันก็เหมือนการเล่นไล่จับ ถ้าเรากับเพื่อนมีอยู่สิบคน แต่ละคนจะต้องไปแตะหลังของคนอื่น สิ่งที่เลี่ยงไม่ได้เลยคือจะต้องเกิดวงวน อาจเป็นวงใหญ่ที่ 11 คน หรือวงเล็กๆ หลายวงก็ได้ (ใครที่เคยเล่น … Continue reading

Posted in เหตุผล | Tagged , , , , | 2 Comments